KUALA LUMPUR, Oct 21 — Malaysia, particularly the Klang Valley, has been experiencing bouts of heavy rain and thunderstorms in recent days, but the haze continues to linger. Why?

According to Malaysian Meteorological Department (MetMalaysia) director-general Mohd Hisham Mohd Anip, rainfall can provide only temporary relief as long as smoke continues to arrive from Indonesia.

“The haze currently affecting the country is caused by transboundary haze, whereby smoke from fire-affected areas in neighbouring countries is carried into Malaysian airspace.

“At the same time, the country is experiencing the monsoon transition phase, characterised by weak winds blowing from various directions.

“These conditions are conducive to the formation of rain clouds and thunderstorms in the afternoon and early evening.

“Rainfall during the monsoon transition can only temporarily reduce haze conditions. Therefore, haze may persist despite rainfall if smoke continues to be carried in by winds from other areas,” he told Malay Mail.

Universiti Malaya meteorologist Professor Datuk Azizan Abu Samah said the prevailing wind direction was a key reason the haze could persist even after rainfall.

As long as winds continued to blow from the south, south-west or west, smoke from Indonesia would continue to be carried into Malaysia, he explained.

“So even if the rain cleared due to wet deposition, new smoke will be blown back from Sumatra,” he said.

According to deforestation monitoring site Nusantara Atlas, fires in Indonesia burned more than 1.9 million hectares between January and the end of September this year, an area nearly 12 times the size of London.

Forest and peatland fires in Indonesia, particularly in Sumatra and Kalimantan, have been blamed for much of the haze affecting Malaysia, with smoke carried across borders by prevailing winds.

The haze has disrupted daily life in Malaysia in recent weeks, with worsening air quality prompting health concerns and school closures.

Prime Minister Datuk Seri Anwar Ibrahim has said Malaysia remains prepared to extend assistance to Indonesia in tackling the forest and land fires responsible for the transboundary haze.

Mohd Hisham explained that heavy, prolonged rainfall over a wide area could remove more pollutant particles from the atmosphere than brief, localised drizzle, although its effectiveness also depended on the size and properties of the particles and atmospheric conditions.

“A greater volume of rainwater and a longer duration of rainfall can enhance the removal of pollutant particles. However, the effectiveness of rainfall is also influenced by the size and properties of pollutant particles, as well as atmospheric conditions.

“Heavy rain does not necessarily guarantee that haze will clear completely if smoke continues to be carried into Malaysia from fire-affected areas in neighbouring countries.

“In the context of transboundary haze, changes in wind direction that reduce the transport of smoke into Malaysia, together with sufficient and sustained rainfall in affected areas, are crucial to improving air quality,” he said.

Explaining why the haze could return after rain, Mohd Hisham said smoke from forest and land fires typically contained fine suspended particles such as PM2.5 and PM10, including black carbon and organic carbon produced by burning organic matter.

PM2.5 particles are particularly fine and can remain suspended in the air for long periods, allowing them to travel considerable distances with the wind.

Certain gases released during combustion can also react in the atmosphere to form secondary pollutant particles, he said.

“Rain can remove some of these particles, but not all particles are necessarily removed at the same rate. When fresh smoke continues to enter Malaysia due to winds from fire-affected areas, pollutant concentrations can remain high or rise again,” Mohd Hisham said.

Azizan said the scale of the forest and peatland fires in Sumatra meant there was little technology could do to resolve the haze quickly.

“The scale of the environmental disaster is too big for a technological fix,” he said, adding that rainfall in Sumatra during October and November could help extinguish the fires.

Mohd Hisham also warned that hot and dry conditions could increase the risk of forest and land fires, particularly in areas with dry vegetation and peat soil.

“Ongoing fires will release more smoke and pollutant particles into the atmosphere, making it more difficult to reduce haze.

“The presence of a very strong Super El Niño phenomenon will further worsen weather conditions in the region and increase the risk of transboundary haze, such as the situation currently being experienced,” he said.

But a change in the weather could finally offer Malaysians some relief.

Mohd Hisham said the haze was expected to gradually subside next week following an anticipated change in wind direction.

During the Northeast Monsoon, stronger north-easterly winds and more widespread rainfall were expected to help improve air quality, he said.

Azizan said Malaysia would have to wait for the Northeast Monsoon to bring a more lasting improvement, with easterly and north-easterly winds expected to carry smoke away from the country.

He said the north-easterly wind belt was already present over the South China Sea near Ho Chi Minh City, Vietnam, and was expected to reach Peninsular Malaysia in early November.

“We just need to stay safe and let nature take its course,” he said, estimating that the country would have to endure the conditions for another two to three weeks.

JEREBU rentas sempadan kembali mencemarkan ruang udara Malaysia. Ruang udara yang lazimnya menawarkan langit yang biru, bertukar kelabu.

Udara yang bersih dan menyegarkan menjadi ancaman kesihatan, manakala kehidupan harian rakyat sekali lagi terpaksa disesuaikan dengan krisis pencemaran yang berulang. Persoalannya, sampai bilakah Malaysia dan negara-negara jiran harus berdepan dengan bencana yang sama saban tahun.

Krisis jerebu yang melanda rantau ini pada Oktober 2026 memperlihatkan bahawa isu pencemaran udara rentas sempadan masih belum diselesaikan secara tuntas.

Kebakaran hutan dan tanah di Indonesia, yang diburukkan lagi oleh keadaan cuaca yang kering ekoran fenomena El Nino, telah menghasilkan asap yang bergerak merentasi sempadan negara.

Malaysia turut menerima kesannya apabila kualiti udara merosot sehingga beberapa kawasan mencatatkan Indeks Pencemaran Udara (IPU) pada tahap tidak sihat.

Kesan ekonomi
Dari sudut ekonomi, krisis ini boleh meningkatkan perbelanjaan kesihatan, mengurangkan produktiviti pekerja, mengganggu operasi perniagaan dan menjejaskan sektor pelancongan. Apabila pekerja mengalami masalah pernafasan atau terpaksa mengambil cuti, produktiviti organisasi turut terjejas.

Peniaga kecil yang bergantung pada pelanggan luar, penjaja, pengusaha aktiviti rekreasi dan sektor pelancongan mungkin kehilangan pendapatan apabila orang ramai mengehadkan aktiviti di luar rumah.

Operasi pengangkutan juga boleh terjejas sekiranya jarak penglihatan merosot.

Dalam keadaan tertentu, penerbangan, perjalanan darat dan aktiviti pelabuhan memerlukan langkah keselamatan tambahan. Industri pertanian pula berpotensi mengalami gangguan apabila asap, kekurangan cahaya matahari dan keadaan cuaca kering berlaku secara berpanjangan.

Kerugian sebenar bukan sekadar nilai jualan yang hilang. Tetapi negara turut menanggung kos rawatan, langkah kecemasan, pemantauan udara, pengurusan bencana dan pemulihan alam sekitar.

Oleh itu, jerebu seharusnya dinilai sebagai risiko ekonomi negara. Kos pencegahan kebakaran dan pengurusan tanah yang mampan perlu dibandingkan dengan kerugian besar yang ditanggung apabila bencana berlaku.

Institusi pendidikan
Penutupan sekolah mungkin merupakan keputusan yang perlu bagi melindungi kesihatan murid dan warga pendidik, tetapi langkah ini turut mengganggu proses pembelajaran, jadual peperiksaan dan rutin keluarga.

Pelaksanaan pengajaran dan pembelajaran di rumah (PdPR) boleh membantu meneruskan pembelajaran apabila sesuai. Namun, keberkesanannya bergantung pada capaian internet, kemudahan peranti dan komputer, kesediaan murid dan guru serta sokongan ibu bapa.

Tidak semua keluarga mempunyai kemudahan yang sama.

Ibu bapa yang bekerja juga perlu mengatur penjagaan anak secara mendadak. Keluarga berpendapatan rendah mungkin berhadapan dengan beban tambahan apabila perlu mengambil cuti atau mencari penjagaan alternatif.

Golongan pekerja luar, warga emas, kanak-kanak dan individu yang mempunyai masalah kesihatan pula lebih terdedah kepada kesan udara tercemar.

Dari perspektif kesejahteraan sosial hidup masyarakat, jerebu bukan sekadar mengurangkan keselesaan hidup. Ia mengehadkan kebebasan masyarakat untuk bekerja, belajar, bersukan dan menjalani kehidupan harian dalam persekitaran yang selamat.

Siapakah yang harus bertanggungjawab?
ASEAN telah mempunyai kerangka kerjasama melalui Perjanjian ASEAN mengenai Pencemaran Jerebu Rentas Sempadan sejak 2002. Perjanjian tersebut menyediakan asas untuk pemantauan, pencegahan, perkongsian maklumat, bantuan kecemasan dan kerjasama teknikal.

Persoalannya bukan lagi sama ada rantau ini mempunyai perjanjian atau tidak, tetapi sejauh mana perjanjian itu menghasilkan tindakan pencegahan yang berkesan dalam menangani isu ini dan ia boleh diukur.

Malaysia, sebagai sebuah negara yang terkesan secara langsung oleh bencana ini, perlu menggunakan saluran diplomatik dan mekanisme ASEAN secara lebih tegas untuk menuntut tindakan pencegahan yang jelas daripada negara yang terjejas oleh kebakaran serta pihak berkuasa yang bertanggungjawab mengawalnya.

Antara langkah dan cadangan yang boleh dilaksanakan oleh kerajaan Malaysia ialah mendesak Indonesia memperkukuh penguatkuasaan terhadap pembakaran terbuka yang menyalahi undang-undang, termasuk mengenal pasti syarikat, pemilik konsesi dan individu yang bertanggungjawab.

Tindakan perlu berdasarkan bukti dan bukannya umum terhadap seluruh negara.

Malaysia juga perlu mencadangkan pelan tindakan serantau yang mempunyai sasaran tahunan, petunjuk prestasi dan pelaporan terbuka. Antaranya ialah pengurangan titik panas, pemulihan tanah gambut, peningkatan kawasan yang dipantau serta masa tindak balas terhadap kebakaran.

Seterusnya, tindakan secara teknikal perlu dilakukan, seperti mekanisme perkongsian data satelit, titik panas, arah angin dan bacaan pencemaran udara yang perlu diperkukuh.

Maklumat yang tepat membolehkan negara-negara terlibat mengesan sumber kebakaran lebih awal dan menyelaras bantuan sebelum asap merebak.

Malaysia juga perlu menggesa pelaksanaan tanggungjawab korporat yang lebih ketat terhadap syarikat yang mempunyai operasi pertanian, perladangan atau konsesi tanah di kawasan berisiko.

Rantaian bekalan yang bertanggungjawab, audit alam sekitar dan tindakan undang-undang terhadap pelanggaran perlu menjadi sebahagian daripada penyelesaian.

Akhir sekali, kerajaan Malaysia perlu menyediakan mekanisme kecemasan yang lebih tersusun, termasuk bekalan kesihatan, panduan perlindungan kepada golongan rentan, pelan kesinambungan pendidikan serta bantuan kepada sektor ekonomi yang terjejas.

Walau bagaimanapun, pada masa yang sama, Malaysia wajar menawarkan bantuan teknikal, kepakaran pemadaman kebakaran dan perkongsian teknologi kepada Indonesia apabila diperlukan.

Diplomasi yang berkesan bukan bermaksud saranan tetapi tindakan menggabungkan ketegasan terhadap tanggungjawab dengan kerjasama untuk menyelesaikan punca masalah.

Jangan biarkan jerebu menjadi norma baharu
Krisis jerebu 2026 seharusnya menjadi titik perubahan kepada pendekatan pengurusan alam sekitar di Asia Tenggara. Kita tidak boleh terus mengulangi kitaran yang sama.

Selagi pembakaran tidak dicegah, tanah gambut tidak diurus dengan baik dan pihak yang bertanggungjawab tidak dikenakan tindakan sewajarnya, krisis yang sama berpotensi untuk berulang.

Pada masa yang sama, Malaysia perlu konsisten melaksanakan agenda pembangunan rendah karbon, memperluas penggunaan tenaga bersih, dan memperkukuh pengangkutan mampan. Namun, usaha domestik itu perlu disertai tadbir urus alam sekitar rentas sempadan yang lebih berkesan.

Semua orang perlu mengetahui dan memahami bahawa udara bersih adalah hak asas manusia yang akan menentukan kesihatan, produktiviti, kesejahteraan dan kualiti hidup manusia.

Negara-negara ASEAN perlu memahami bahawa pencemaran udara tidak mengenal sempadan politik, dan kerjasama alam sekitar tidak boleh sekadar menjadi agenda mesyuarat tahunan.

Ia perlu dipergiatkan dan tindakan yang berkesan perlu digerakkan dengan segera, iaitu keberanian politik, penguatkuasaan undang-undang, tanggungjawab korporat dan kesungguhan negara-negara serantau untuk mencegah dan memastikan bencana ini tidak berulang dan melindungi kepentingan rakyat secara bersama. – UTUSAN

PROFESOR Madya Dr. Haryati Shafii ialah Pensyarah Jabatan Pengurusan Pembinaan, Penyelidik Utama Centre of Sustainable Infrastructure & Environmental Management (CSIEM), Fakulti Pengurusan Teknologi dan Perniagaan (FPTP), Universiti Tun Hussein Onn Malaysia (UTHM).

SELARAS dengan komitmen Kerajaan MADANI dalam memperkukuh daya tahan iklim dan pengurangan risiko bencana, Belanjawan 2027 dibentangkan Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim baru-baru ini telah memperkenalkan penambahbaikan penting kepada dua tonggak utama negara, iaitu Pelan Adaptasi Nasional (MyNAP) dan Rancangan Tebatan Banjir (RTB), sekali gus memastikan kesinambungan agenda pembangunan mampan negara.

Dalam pembentangan Belanjawan 2027 bertemakan 'Menggapai di Langit, Mengakar di Bumi', Perdana Menteri menegaskan belanjawan negara bukan sekadar angka kewangan, malah menjadi satu 'kontrak moral' kerajaan terhadap rakyat dan generasi akan datang.

Beliau menekankan kerajaan tidak membina negara untuk satu tahun fiskal sahaja, sebaliknya untuk generasi akan datang.

Dalam konteks pengurusan bencana dan iklim, beliau menyatakan bahawa isu mendesak seperti tebatan banjir membabitkan keselamatan nyawa dan harta benda rakyat.

Justeru, jika perlu, peruntukan daripada bidang lain boleh dipotong atau pinjaman boleh diambil bagi memastikan projek berkaitan dapat disegerakan tanpa mengikut unjuran jangka panjang yang terlalu lama.

MyNAP yang dijangka mula berkuat kuasa sepenuhnya menjelang akhir 2026 kekal sebagai teras kerangka adaptasi iklim jangka panjang negara.

Selaras dengan pengumuman dalam Belanjawan 2027, kerajaan terus menumpukan kepada lima sektor keutamaan, iaitu sumber air dan pesisir pantai, pertanian dan keselamatan makanan, infrastruktur dan bandar, perhutanan dan biodiversiti, serta kesihatan awam.

Penekanan terhadap kerentanan bersilang (intersectional vulnerabilities) terus diberi perhatian, dengan sokongan khusus kepada golongan wanita, belia, orang kurang upaya (OKU), dan komuniti luar bandar dalam menghadapi cabaran iklim.

Walaupun laporan mengenai peruntukan tambahan khusus untuk MyNAP dalam Belanjawan 2027 tidak dinyatakan secara terperinci dalam dokumen awam, komitmen kerajaan terhadap agenda adaptasi iklim jelas tercermin melalui peruntukan besar kepada Kementerian Peralihan Tenaga dan Transformasi Air (PETRA) sebanyak RM5.33 bilion.

Peruntukan ini bertujuan memperkukuh infrastruktur air dan tenaga, mengurangkan risiko banjir serta memastikan perkhidmatan asas lebih berdaya tahan terhadap perubahan iklim.

Dari segi infrastruktur fizikal, Belanjawan 2027 memperlihatkan lonjakan dalam pelaksanaan projek RTB.

Sebanyak enam projek RTB bernilai RM336 juta sudah siap sepenuhnya, manakala 82 projek lagi sedang dilaksanakan mengikut jadual.

Pelaksanaan projek baharu

Bagi 2027, kerajaan sudah mengenal pasti projek baharu yang akan dilaksanakan, termasuk RTB Bandaraya Kuching, Projek Pembangunan Lembangan Sungai Bersepadu (PLSB) Sungai Golok Fasa 2 di Kelantan dan PLSB Sungai Kemaman di Terengganu.

Selain itu, aspek penyelenggaraan turut diberi perhatian dengan peruntukan hampir RM320 juta untuk pembaikan dan naik taraf cerun serta parit dan longkang di kawasan pihak berkuasa tempatan (PBT) di seluruh negara.

Langkah ini penting bagi memastikan sistem saliran sedia ada berfungsi dengan optimum dalam menghadapi hujan lebat yang tidak menentu.

Dalam usaha memperkukuh kesiapsiagaan menghadapi bencana, Agensi Pengurusan Bencana Negara (NADMA) menerima peruntukan sebanyak RM260 juta di bawah Belanjawan 2027.

Peruntukan ini akan ditumpukan untuk menambah bilangan Pusat Pemindahan Kekal (PPK) di setiap negeri, dengan tumpuan kepada kawasan titik panas yang kerap dilanda banjir.

Selain itu, kerajaan turut meningkatkan kadar Bantuan Pembaikan Rumah bagi mangsa bencana daripada RM5,000 kepada RM10,000, serta memperbaiki pengurusan bantuan agar Bantuan Wang Ihsan dapat disalurkan lebih awal kepada mangsa ketika berada di Pusat Pemindahan Sementara (PPS).

Peruntukan ini juga akan digunakan untuk membeli kelengkapan operasi barisan hadapan seperti bot, pam air dan mesin penapis air bagi agensi seperti Polis Diraja Malaysia (PDRM), Jabatan Bomba dan Penyelamat Malaysai (JBPM), Angkatan Tentera Malaysia (ATM) dan Angkatan Pertahanan Malaysia (APM).

Secara keseluruhannya, Belanjawan 2027 memperlihatkan pendekatan holistik Kerajaan MADANI yang menggabungkan kerangka dasar jangka panjang seperti MyNAP dengan pelaksanaan projek infrastruktur fizikal berimpak tinggi melalui RTB.

Dengan peruntukan besar kepada PETRA dan NADMA, serta peningkatan bantuan kepada

mangsa bencana, kerajaan bukan sahaja membina benteng konkrit, malah memperkukuh daya tahan sosial dan memastikan tiada golongan terpinggir dalam menghadapi cabaran iklim yang semakin kompleks.

Seperti yang ditegaskan Perdana Menteri, langkah ini adalah selari dengan hasrat untuk meninggalkan sebuah negara yang lebih kukuh dan berdaya tahan kepada generasi akan datang.

Sesungguhnya inilah bukti bahawa hala tuju negara kita sedang berada di landasan tepat di bawah panduan seorang pemimpin yang berpandangan amat jauh ke depan.

Penulis adalah Pensyarah Kanan di Pusat Pengajian Pengkomputeran, Universiti Utara Malaysia (UUM)

KUALA LUMPUR: Sebanyak 23 lokasi di seluruh negara merekodkan bacaan Indeks Pencemaran Udara (IPU) tidak sihat setakat jam 7 pagi hari ini.

Semakan menerusi laman sesawang Sistem Indeks Pencemar Udara (APIMS), Jabatan Alam Sekitar (JAS), Bukit Rambai, Melaka merekodkan IPU tertinggi di dengan bacaan 174.

Bandaraya Melaka, Melaka (162) dan Johan Setia Selangor masing-masing mencatatkan bacaan IPU 162, diikuti Nilai, Negeri Sembilan (161) dan Cheras, Kuala Lumpur, Klang dan Banting, Selangor, masing-masing merekod bacaan 160, manakala tiga kawasan membabitkan Batu Muda, Kuala Lumpur; Putrajaya dan Shah Alam, Selangor pula mencatat bacaan 159.

Petaling Jaya, Selangor dan Alor Gajah, Melaka, masing-masing merekodkan bacaan 158 manakala Seremban, Negeri Sembilan serta Batu Pahat, Johor, masing-masing dengan bacaan (157), diikuti Larkin, Johor (156) dan Port Dickson, Negeri Sembilan (155).

Paka, Terengganu dan Tangkak, Johor, masing-masing mencatatkan bacaan 153, manakala Kluang, Johor dan Pasir Gudang, Johor merekodkan bacaan 152, Kota Tinggi, Johor (117), Segamat, Johor (113) serta Pengerang, Johor (102).

Sementara itu, 37 kawasan merekodkan IPU pada tahap sederhana dengan bacaan antara 51 hingga 100, dengan Temerloh, Pahang mencatatkan bacaan IPU 95, diikuti Rompin dan Jerantut, Pahang (92), manakala Balok Baru, Kuantan mencatatkan 87.

Seri Manjung, Perak dan Kemaman, Terengganu, masing-masing merekodkan bacaan 86, diikuti Tasek, Ipoh dan Tanjung Malim, Perak serta Indera Mahkota, Kuantan, masing-masing dengan bacaan 85.

Kuala Selangor, Selangor mencatatkan bacaan 83, diikuti Pegoh, Ipoh (82), Taiping, Perak (72), Kuala Terengganu, Terengganu (70), serta Sri Aman dan Samarahan di Sarawak, masing-masing dengan bacaan 70.

Kota Bharu, Kelantan merekodkan bacaan 69, diikuti Kulim Hi-Tech, Kedah dan Seberang Perai, Pulau Pinang (68), Seberang Jaya, Pulau Pinang (66), Besut, Terengganu (65), diikuti Tanah Merah, Kelantan dan Tawau, Sabah, IPD Serian masing-masing dengan bacaan 62, manakala Labuan, Bintulu dan Kuching, Sarawak, masing-masing merekodkan bacaan 61.

Sungai Petani, Kedah dan Minden, Pulau Pinang, masing-masing mencatatkan bacaan 60, diikuti Sarikei, Sarawak (60), Samalaju, Sarawak (58), Keningau, Sabah dan Sibu, Sarawak, masing-masing dengan bacaan 56.

Mukah, Sarawak dan Politeknik Kota Kinabalu, Sabah, masing-masing merekodkan bacaan 54, diikuti Kapit, Sarawak (53) serta Kota Kinabalu, Sabah dan ILP Miri, Sarawak, masing-masing dengan bacaan 52.

Dalam pada itu, lapan kawasan merekodkan bacaan IPU pada tahap baik, iaitu di bawah 50.

Balik Pulau, Pulau Pinang mencatatkan bacaan tertinggi bagi kategori itu dengan 47, diikuti Kangar, Perlis dan Sandakan, Sabah, masing-masing dengan bacaan 45.

Alor Setar, Kedah merekodkan bacaan 44, manakala Limbang dan Miri, Sarawak, masing-masing mencatatkan 43. Kimanis, Sabah merekodkan bacaan 39, manakala Langkawi, Kedah mencatatkan bacaan terendah iaitu 27.